اسکولیوز | علائم، علت + بهترین روش‌ درمان

اسکولیوز نوعی انحراف غیرطبیعی ستون فقرات است که می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. در مراحل اولیه، علائمی مانند نامتقارن بودن شانه‌ها، خستگی عضلات و تغییر فرم لباس دیده می‌شود، اما در انواع شدید ممکن است درد مزمن، تنگی نفس و فشار روی اعصاب ایجاد شود. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که عوامل ژنتیکی، عضلانی، عصبی و التهابی در ایجاد بیماری نقش دارند. درمان شامل ورزش اصلاحی، روش شروت (Schroth Method)، بریس، فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و در موارد شدید جراحی‌هایی مانند فیوژن یا مهار پویای جسم مهره‌ای ستون فقرات است.

اسکولیوز چیست؟

بسیاری از افراد زمانی متوجه تغییرات ستون فقرات خود می‌شوند که یکی از شانه‌ها بالاتر از دیگری دیده می‌شود، لباس روی بدن نامتقارن قرار می‌گیرد یا کمردردی مبهم و طولانی‌مدت ایجاد می‌شود. در چنین شرایطی اغلب اولین عبارتی که به ذهن می‌آید اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات است. امروزه تحقیقات جدید نشان داده‌اند که این عارضه فقط یک تغییر ظاهری ساده نیست، بلکه می‌تواند با اختلالات عضلانی، عصبی، ژنتیکی و حتی التهابی در سطح سلولی همراه باشد.

علل، علائم و درمان اسکولیوز

این عارضه می‌تواند از نوع خفیف تا شدید متغیر باشد. در نوع خفیف، انحنا معمولاً کمتر از ۲۰ درجه است و بیشتر با نامتقارن بودن شانه‌ها، خستگی عضلات و تغییر فرم لباس دیده می‌شود. این مرحله اغلب با ورزش اصلاحی و تقویت عضلات کنترل می‌شود. در نوع شدید، انحنا بیش از ۴۰ درجه بوده و ممکن است باعث درد شدید، تنگی نفس، اختلال خواب و فشار روی اعصاب شود. درمان‌های پیشرفته مانند جراحی فیوژن، روش مهار پویای جسم مهره‌ای ستون فقرات (VBT)، فیزیوتراپی تخصصی و داروهای ضدالتهاب برای کنترل بیماری استفاده می‌شوند

اسکولیوز خفیف

بیشتر نوجوانان در این مرحله فقط متوجه نامتقارن بودن شانه‌ها یا متفاوت ایستادن لباس روی بدن می‌شوند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که در این مرحله هنوز آسیب عصبی یا فشردگی شدید روی ریه و قلب وجود ندارد، اما تغییرات سلولی و عضلانی از قبل آغاز شده‌اند. در سطح مولکولی، عضلات عمقی ستون فقرات دچار عدم تعادل عملکردی می‌شوند و همین مسئله می‌تواند شروع پیشرفت تدریجی انحنا باشد.

علل اسکولیوز خفیف

مطالعات جدید نشان می‌دهند که در مراحل خفیف، مشکل فقط مربوط به استخوان نیست. در بسیاری از بیماران، اختلال هماهنگی بین مغز، عضلات و رشد مهره‌ها وجود دارد. برخی ژن‌ها می‌توانند باعث رشد نامتقارن عضلات و مهره‌ها شوند. همچنین التهاب خفیف سلولی و عوامل التهابی می‌تواند عملکرد عضلات نگهدارنده ستون فقرات را تغییر دهد. مهمترین علل عبارتند از:

·        اختلال ژنتیکی خفیف

·        ضعف عضلات عمقی کمر

·        رشد نامتقارن مهره‌ها

·        التهاب مزمن خفیف سلولی

علائم اسکولیوز خفیف

در مراحل خفیف، بسیاری از علائم ظاهری هستند و هنوز درد شدید ایجاد نشده است. به همین دلیل خانواده‌ها معمولاً بیماری را دیر متوجه می‌شوند. اغلب اولین نشانه‌ها هنگام پوشیدن لباس، ورزش یا ایستادن طولانی دیده می‌شوند. علائم عبارتند از:

·        بالاتر بودن یک شانه

·        برجسته‌تر بودن یک کتف

·        نامتقارن دیده شدن لباس

·        خستگی خفیف عضلات پشت

درمان اسکولیوز خفیف

در این مرحله، هدف اصلی جلوگیری از پیشرفت انحنا است. خوشبختانه بیشتر بیماران خفیف بدون جراحی کنترل می‌شوند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که ورزش‌های تخصصی، اصلاح الگوی حرکتی و تقویت عضلات مرکزی می‌توانند روند پیشرفت را کاهش دهند. مهمترین درمان‌ها عبارتند از:

·        پایش منظم رشد ستون فقرات

·        ورزش اصلاحی تخصصی

·        تقویت عضلات مرکزی بدن

·        اصلاح پوسچر و سبک زندگی

اسکولیوز شدید

برخلاف انواع خفیف که فرد هنوز فعالیت طبیعی دارد، در این مرحله کیفیت زندگی بیمار به‌طور قابل‌توجهی کاهش پیدا می‌کند. بسیاری از بیماران هنگام ایستادن، راه رفتن، خوابیدن یا حتی نفس کشیدن احساس درد، خستگی یا فشار دارند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که در انواع شدید، التهاب عصبی، استرس اکسیداتیو و اختلال عملکرد میتوکندری نیز فعال‌تر می‌شود.

علل اسکولیوز شدید

تحقیقات جدید نشان می‌دهند که فرم شدید فقط نتیجه انحنای مکانیکی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از اختلالات ژنتیکی، عصبی، ایمنی و عضلانی باعث پیشرفت سریع بیماری می‌شوند. در سطح سلولی، فعال شدن مسیرهای التهابی می‌تواند باعث تخریب عضلات نگهدارنده ستون فقرات شود. همچنین اختلال ژن‌ها در رشد نامتقارن مهره‌ها نقش دارند. در برخی بیماران، اختلال عملکرد در سطح سلولی نیز باعث کاهش انرژی عضلات و ناتوانی در حفظ تعادل ستون فقرات می‌شود. علل عبارتند از:

·        اختلال ژنتیکی رشد مهره‌ها

·        التهاب مزمن سلولی

·        ضعف شدید عضلات عمقی کمر

·        اختلال کنترل عصبی عضلات

علائم اسکولیوز شدید

در این مرحله، علائم فقط ظاهری نیستند و اندام‌های داخلی نیز ممکن است درگیر شوند. برخلاف نوع خفیف، درد، تنگی نفس و محدودیت حرکتی بسیار شایع‌تر است. بسیاری از بیماران هنگام ایستادن یا راه رفتن احساس عدم تعادل دارند و حتی خواب شبانه آن‌ها به دلیل درد مختل می‌شود. در برخی موارد، فشار روی اعصاب می‌تواند باعث گزگز، بی‌حسی پاها و درد تیرکشنده شود. مطالعات جدید همچنین ارتباط بین شدت شدید و اضطراب، خستگی مزمن و اختلال خواب را نشان داده‌اند.

·        انحراف واضح ستون فقرات

·        برجسته شدن دنده‌ها

·        درد شدید کمر و لگن

·        تنگی نفس هنگام فعالیت

درمان اسکولیوز شدید

در بسیاری از بیماران، جراحی فیوژن ستون فقرات یا روش‌های جدیدی مانند VBT استفاده می‌شود تا فشار از روی اعصاب و قفسه سینه برداشته شود. علاوه بر جراحی، فیزیوتراپی تخصصی، بازتوانی عصبی عضلانی و کنترل التهاب نیز اهمیت زیادی دارند. پزشکان ممکن است برای کنترل درد از داروهایی مانند سلکوکسیب، دیکلوفناک، ناپروکسن و پرگابالین استفاده کنند. در مجموع مهمترین درمان‌ها عبارتند از:

·        جراحی فیوژن ستون فقرات

·        روش جدید VBT

·        فیزیوتراپی و بازتوانی تخصصی

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

·        کنترل درد و التهاب مزمن

تشخیص اسکولیوز

تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت شدید انحنای ستون فقرات و نیاز به جراحی جلوگیری کند. پزشک معمولاً ابتدا وضعیت شانه‌ها، لگن، تقارن بدن و ستون فقرات را بررسی می‌کند و سپس با تصویربرداری X-ray میزان دقیق انحنا را اندازه‌گیری می‌کند. در برخی بیماران برای بررسی نخاع، اعصاب و فشار روی بافت‌های داخلی از MRI یا CT Scan نیز استفاده می‌شود. امروزه تصویربرداری سه‌بعدی و فناوری‌های جدید به پزشکان کمک می‌کنند تغییرات ستون فقرات را دقیق‌تر و با اشعه کمتر ارزیابی کنند.

جدیدترین روش درمان اسکولیوز

امروزه درمان این عارضه فقط به بریس و جراحی سنتی محدود نیست و فناوری‌های جدیدی مانند VBT، بریس‌های هوشمند و تمرینات سه‌بعدی  Schroth وارد پزشکی شده‌اند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که کنترل التهاب عصبی، تقویت عضلات عمقی و حفظ حرکت طبیعی ستون فقرات می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را بهتر کند و احتمال پیشرفت بیماری را کاهش دهد.

بهترین پماد اسکولیوز

هیچ پمادی نمی‌تواند انحنای ستون فقرات را اصلاح کند، اما برخی ژل‌ها و پمادها می‌توانند درد، التهاب و اسپاسم عضلات را کاهش دهند. این محصولات بیشتر روی عضلات و بافت نرم اطراف ستون فقرات اثر می‌گذارند و باعث می‌شوند بیمار راحت‌تر حرکت کند یا بهتر بخوابد.

·        ژل ولتارن (Voltaren Gel) برای التهاب عضلات

·        ژل فاستوم (Fastum Gel) برای درد و اسپاسم

·        بالم تایگر (Tiger Balm) برای گرم کردن عضلات

·        کرم کپسایسین (Capsaicin Cream) برای کاهش درد عصبی

تفاوت اسکولیوز و کیفوز

بسیاری از افراد این دو عارضه را با هم اشتباه می‌گیرند، زیرا هر دو به تغییر شکل ستون فقرات مربوط هستند؛ اما تفاوت اصلی آن‌ها در نوع انحنا است. در انحراف ستون فقرات، ستون فقرات به طرفین منحرف می‌شود و معمولاً به اس شکل دیده می‌شود، در حالی که در کیفوز، ستون فقرات بیش از حد به سمت جلو خم می‌شود و باعث ایجاد قوز یا گرد شدن پشت می‌گردد. هر دو بیماری می‌توانند باعث درد، خستگی عضلات و اختلال وضعیت بدن شوند، اما علائم، علت‌ها و درمان آن‌ها کاملاً یکسان نیست.

درمان اسکولیوز با ورزش

ورزش یکی از مؤثرترین روش‌های کنترل انحراف ستون فقرات، مخصوصاً در انواع خفیف و متوسط است. تمرینات تخصصی می‌توانند با تقویت عضلات عمقی ستون فقرات، بهبود تعادل بدن و کاهش فشار روی مهره‌ها، از پیشرفت انحنا جلوگیری کنند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که ورزش‌هایی مانند Schroth، شنا، پیلاتس و حرکات اصلاحی باعث کاهش درد، خستگی و اسپاسم عضلات می‌شوند. انتخاب تمرین مناسب باید بر اساس شدت بیماری و زیر نظر متخصص انجام شود، زیرا برخی حرکات نادرست می‌توانند فشار روی ستون فقرات را افزایش دهند.

حرکات اصلاحی اسکولیوز

حرکات اصلاحی به بیماران کمک می‌کنند تا تعادل عضلات ستون فقرات بهتر شود و فشار نامتقارن روی مهره‌ها کاهش پیدا کند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که تمرینات تخصصی می‌توانند درد، خستگی و اسپاسم عضلات را کمتر کنند و حتی احتمال پیشرفت انحنا را کاهش دهند. این حرکات معمولاً روی تقویت عضلات مرکزی، اصلاح پوسچر و بهبود تنفس تمرکز دارند و باید زیر نظر متخصص انجام شوند.

ورزش های مضر برای اسکولیوز

برخی ورزش‌ها می‌توانند فشار زیادی به ستون فقرات وارد کنند و باعث افزایش درد یا تشدید انحنا شوند. حرکات شدید چرخشی، پرش‌های سنگین و وزنه‌برداری غیراصولی ممکن است عضلات و مفاصل ستون فقرات را تحت فشار قرار دهند. انتخاب ورزش مناسب باید بر اساس شدت بیماری، سن بیمار و وضعیت عضلات انجام شود تا از آسیب بیشتر جلوگیری گردد. ورزش‌های خطرناک برای انحراف ستون فقرات عبارتند از:

·        وزنه‌برداری سنگین

·        حرکات شدید چرخشی

·        کشتی و ورزش‌های برخوردی

·        دویدن طولانی روی سطوح سخت

نتیجه گیری

بهترین راه کنترل این عارضه، تشخیص زودهنگام و شروع ورزش‌های اصلاحی تخصصی همراه با فیزیوتراپی و تقویت عضلات مرکزی بدن است. اصلاح پوسچر، پرهیز از حرکات سنگین و پیگیری منظم توسط متخصص می‌تواند از پیشرفت انحراف جلوگیری کند. در موارد شدید، استفاده از بریس یا جراحی‌های پیشرفته مانند VBT و فیوژن ستون فقرات برای حفظ عملکرد و کاهش درد ضروری است.