دیسک گردن | علل، علائم، تشخیص + درمان خانگی و طب سنتی

دیسک گردن زمانی رخ می‌دهد که دیسک بین مهره‌های گردن آسیب ببیند و ریشه عصب یا نخاع را تحریک کند. این مشکل می‌تواند از درد و خشکی خفیف تا گزگز، بی‌حسی، ضعف دست، اختلال خواب و ناتوانی در کارهای روزمره پیش برود. علت‌ها شامل کم‌آبی دیسک، التهاب، ضعف عضلات گردن، نشستن طولانی، سیگار و افزایش سن است. درمان بسته به شدت، از اصلاح سبک زندگی، فیزیوتراپی، دارو، ورزش و مراقبت خانگی تا تزریق، دیسک مصنوعی یا جراحی متغیر است. با پیگیری درست، بیشتر بیماران بهتر می‌شوند؛ بدن شما توان ترمیم دارد و امید درمان وجود دارد است.

دیسک گردن چیست؟ از چی می‌آید؟

بین مهره‌های گردن، بالشتک‌هایی نرم وجود دارد که فشار سر، حرکت گردن و ضربه‌های روزانه را جذب می‌کنند. وقتی بخش ژله‌ای داخل این بالشتک از جای طبیعی خود بیرون بزند یا حلقه بیرونی آن ترک بردارد، ریشه عصب یا نخاع تحریک می‌شود. درد همیشه فقط از فشار نیست؛ التهاب سلولی، کم‌آبی دیسک، ضعف عضلات عمقی گردن، نشستن طولانی، سیگار، افزایش سن و کار زیاد با موبایل هم در شروع آن نقش دارند.

علل، علائم و درمان انواع دیسک گردن

این درد در همه بیماران یک‌شکل نیست؛ بعضی افراد فقط خشکی گردن و تیر کشیدن خفیف به شانه دارند، اما بعضی دیگر با ضعف دست، بی‌حسی پایدار یا اختلال خواب روبه‌رو می‌شوند. در این اختلال مواد التهابی آزادشده از دیسک می‌توانند عصب را حساس کنند؛ برای همین گاهی MRI خفیف دیده می‌شود اما درد بیمار شدید است. انتخاب درمان باید بر اساس شدت درد، معاینه عصبی و اثر بیماری باشد. جدول زیر شدت‌های مختلف درد گردنی و درگیری عصبی را با علائم، علت‌ها، روش‌های تشخیص و درمان‌های مناسب مقایسه می‌کند.

دیسک گردن خفیف

در این مرحله، بیمار معمولاً هنوز می‌تواند کار کند، رانندگی کند و کارهای خانه را انجام دهد، اما درد گردن، شانه یا دست تمرکز و خواب او را کم می‌کند. بسیاری از افراد وقتی بعد از کار با لپ‌تاپ، استفاده طولانی از گوشی یا بیدار شدن از خواب دچار گزگز دست می‌شوند، دنبال درمان خانگی دیسک ناحیه گردن و یا بهترین دارو برای دیسک هستند تا سریع درد خود را کاهش دهند.

علائم دیسک گردن خفیف

در این سطح درد، نشانه‌ها معمولاً رفت‌وبرگشتی هستند و همیشه بیمار را از کار روزانه نمی‌اندازند. نکته مهم این است که درد ساده عضلانی معمولاً در خود گردن می‌ماند، اما وقتی عصب درگیر شود، حس ناخوشایند به شانه، بازو یا انگشتان می‌رسد. برای تشخیص بهتر، به این نشانه‌های ویژه توجه می‌شود:

·         تیر کشیدن از گردن به شانه یا بازو

·         گزگز کوتاه‌مدت در انگشت

·         افزایش درد هنگام خم کردن گردن

·         بهتر شدن نسبی با استراحت

علت‌ دیسک گردن خفیف

در شروع، معمولاً یک عامل تنها مقصر نیست. دیسک به‌تدریج آب و انعطاف خود را از دست می‌دهد، عضلات نگهدارنده گردن ضعیف می‌شوند و ریشه عصب در برابر مواد التهابی حساس‌تر می‌شود. این تغییرات باعث می‌شود حتی فشار کم هم درد ایجاد کند. علت‌های شایع‌تر این مرحله عبارت‌اند از:

·         خم بودن طولانی گردن

·         ضعف عضلات گردن و بین دو کتف

·         ترک‌های ریز حلقه دیسک

·         سیگار، کم‌خوابی، کم‌تحرکی و افزایش سن

تشخیص دیسک گردن خفیف

پزشک مسیر درد، قدرت عضلات، حس پوست و رفلکس‌ها را بررسی می‌کند تا مشخص شود کدام ریشه عصبی درگیر شده است. اگر درد تازه و بدون علامت باشد، گاهی درمان اولیه بدون تصویربرداری شروع می‌شود. روش‌های اصلی بررسی شامل موارد زیر است:

·         معاینه عصبی برای بررسی قدرت دست

·         MRI در صورت تداوم درد

·         نوار عصب و عضله برای افتراق از سندرم تونل کارپال

درمان دیسک گردن خفیف

در بیشتر موارد، هدف درمان کاهش التهاب، آرام کردن عصب و بازگرداندن حرکت ایمن است. استراحت مطلق طولانی معمولاً توصیه نمی‌شود، چون عضلات را ضعیف‌تر می‌کند. درمان خانگی باید هوشمندانه باشد و داروها هم با نظر پزشک مصرف شوند. گزینه‌های رایج عبارت‌اند از:

·         گرمای ملایم و اصلاح بالش

·         فیزیوتراپی عضلات عمقی گردن

·         داروهایی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و سلکوکسیب

دیسک گردن شدید

درد شدید زمانی مطرح می‌شود که درد فقط آزاردهنده نیست، بلکه خواب، کار، رانندگی، نوشتن، گرفتن گوشی یا حتی دکمه بستن لباس را مختل می‌کند. در این حالت، فشار مکانیکی روی عصب یا نخاع، التهاب پایدار و گاهی تنگی کانال گردن نقش مهم‌تری دارند. بیمار ممکن است خطر فلج شدن یا نیاز به جراحی داشته باشد. در این مرحله، ارزیابی ضعف عضله یا اختلال راه رفتن بسیار مهم است.

علائم دیسک گردن شدید

وقتی فشار روی عصب یا نخاع بیشتر شود، درد تنها علامت نیست و عملکرد دست یا پا هم درگیر می‌شود. این نشانه‌ها با دردهای معمول گردن فرق دارند و نباید با مسکن یا ماساژ به تعویق بیفتند. اگر موارد زیر دیده شود، بررسی تخصصی لازم است:

·         ضعف پیشرونده در بازو و افتادن اشیا از دست

·         بی‌حسی دوطرفه در دست‌ها

·         اختلال تعادل

·         درد شدید شبانه همراه تب

علت‌ دیسک گردن شدید

در این سطح، معمولاً ساختارهای بیشتری درگیر می‌شوند. ممکن است بیرون‌زدگی مرکزی دیسک به نخاع نزدیک شده باشد یا زوائد استخوانی، سوراخ خروج عصب را تنگ کرده باشند. التهاب طولانی‌مدت و فعالیت ماکروفاژها می‌توانند تخریب بافت و تحریک عصبی را بیشتر کنند. علت‌های مهم‌تر عبارت‌اند از:

·         فتق مرکزی دیسک

·         تنگی شدید سوراخ خروج عصب

·         التهاب پایدار اطراف ریشه عصبی

·         سابقه ضربه، یا تخریب مهره‌ها

تشخیص دیسک گردن شدید             

در این مرحله، هدف فقط پیدا کردن بیرون‌زدگی نیست؛ باید مشخص شود آیا نخاع یا ریشه عصب در خطر است یا نه. پزشک به ضعف عضله، تغییر رفلکس، اختلال حس و نشانه‌های درگیری نخاع توجه می‌کند. تصویربرداری و تست‌های تکمیلی باید بر اساس علائم بیمار انتخاب شوند. مهم‌ترین روش‌ها عبارت‌اند از:

·         MRI گردن

·         CT زوائد استخوانی یا تنگی استخوان

·         نوار عصب و عضله

درمان دیسک گردن شدید

وقتی درد شدید، طولانی یا همراه ضعف باشد، تصمیم بین تزریق، جراحی یا ادامه درمان غیرجراحی باید بر اساس معاینه، MRI، مدت علائم و نیازهای زندگی بیمار گرفته شود. پزشکان تلاش می‌کنند فشار را از عصب کم کنند و حرکت گردن را آسانتر کنند. گزینه‌های اصلی عبارت‌اند از:

·         تزریق اپیدورال

·         جراحی ACDF (برداشتن دیسک و پایدار کردن مهره)

·         دیسک مصنوعی

·         جراحی اندوسکوپیک یا فورامینوتومی

بهترین قرص دیسک گردن

برای دردهای خفیف تا متوسط، پزشک معمولاً از داروهای خوراکی شروع می‌کند، چون کم‌تهاجمی‌تر هستند و می‌توان اثر آن‌ها را مرحله‌به‌مرحله سنجید. اگر درد بیشتر شبیه سوزش، برق‌گرفتگی یا گزگز باشد، داروی درد عصبی با مسکن معمولی فرق دارد. داروهای دیسک ناحیه گردن شامل این موارد هستند:

·         ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک

·         سلکوکسیب

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

·         پرگابالین و گاباپنتین برای گزگز و سوزش

·         دولوکستین برای درد های خیلی شدید

آمپول دیسک گردن

آمپول برای دیسک ناحیه گردن همیشه به معنی درمان نیست و عموما فقط التهاب و درد را موقتاً کم می‌کند تا بیمار بتواند حرکت و درمان اصلی را ادامه دهد. رایج‌ترین گزینه‌ها عبارت‌اند از:

·         آمپول دیکلوفناک یا کتورولاک

·         دگزامتازون یا متیل‌پردنیزولون برای کاهش التهاب شدید

·         تزریق اپیدورال گردن

مقایسه دیسک گردن با عارضه های دیگر

درد گردن و دست همیشه به معنی فتق دیسک ناحیه گردن نیست. بعضی بیماری‌ها مثل تونل کارپال، آسیب تاندون‌های شانه یا سندرم خروجی قفسه‌سینه می‌توانند علائمی شبیه آن ایجاد کنند؛ مثل گزگز انگشتان، درد شانه، ضعف دست یا سردی اندام. تفاوت اصلی در محل شروع درد، مسیر انتشار، زمان بدتر شدن و نوع علامت است. جدول زیر کمک می‌کند این عارضه‌ها را بهتر بشناسید:

پیشگیری از دیسک گردن

پیشگیری یعنی کم کردن فشارهای تکراری روی مهره‌ها، نه بی‌حرکت کردن کامل گردن. وقتی سر ساعت‌ها رو به پایین می‌ماند، فشار روی دیسک‌ها بیشتر می‌شود و عضلات عمقی گردن خسته می‌شوند. خواب نامناسب، سیگار، کم‌تحرکی و کار طولانی با موبایل یا لپ‌تاپ می‌توانند زمینه درد را بیشتر کنند. اگر بیمار زودتر عادت‌های روزانه را اصلاح کند، احتمال عود درد، گزگز دست و نیاز به درمان‌های سنگین کمتر می‌شود.

 درمان خانگی دیسک گردن

در خانه هدف اصلی کاهش التهاب، آرام کردن عضله و جلوگیری از بدتر شدن فشار عصبی است. این روش‌ها برای درد خفیف و بدون ضعف دست مناسب‌ترند و نباید جای معاینه را بگیرند. اگر بی‌حسی ماندگار، ضعف یا اختلال راه رفتن وجود دارد، درمان خانگی کافی نیست.

·         گرمای ملایم برای گرفتگی عضله و کمپرس سرد برای درد تازه

·         بالش متوسط، خوابیدن به پشت یا پهلو و پرهیز از بالش بلند

·         استراحت کوتاه، نه بی‌حرکتی طولانی و چندروزه

·         کاهش کار با موبایل و بالا آوردن صفحه تا سطح چشم

درمان سریع دیسک گردن طب سنتی

روش‌های سنتی ممکن است در کاهش حس گرفتگی یا آرامش بیمار کمک کنند، اما بیرون‌زدگی دیسک را به‌صورت قطعی درمان نمی‌کنند. استفاده از روغن‌، گرمای کنترل‌شده یا دمنوش‌های آرام‌بخش می توانند تا حدودی درد را کاهش دهند. درمان‌های خانگی که برای کاهش درد در خانه استفاده می‌شوند عبارتند از.

·         ماساژ بسیار ملایم با روغن یا ویکس اطراف کتف

·         استفاده از گرمادرمانی

تمرینات ورزشی مربوط به دیسک گردن

تمرین باید بدون ایجاد درد انجام شود. اگر هنگام حرکت، گزگز دست بیشتر شد یا ضعف ایجاد شد، تمرین باید قطع و بررسی شود. حرکات زیر معمولاً در فیزیوتراپی برای مراحل خفیف تا متوسط استفاده می‌شوند.

·         جمع کردن چانه به عقب، مثل ساختن غبغب ملایم

·         نزدیک کردن کتف‌ها به هم برای تقویت پشت شانه

·         کشش آرام عضلات کنار گردن بدون فشار دست

·         پیاده‌روی سبک روزانه

 عمل جراحی دیسک گردن

جراحی زمانی انجام می‌شود که درد با درمان بهتر نشود، ضعف عضله پیشرفت کند یا MRI فشار جدی روی عصب یا نخاع نشان دهد. هدف جراحی برداشتن فشار است، نه فقط حذف درد گردن. روش‌هایی مانند ACDF، دیسک مصنوعی گردن مثل Mobi-C، ProDisc-C و Prestige LP، یا جراحی اندوسکوپیک در بیماران انتخاب‌شده استفاده می‌شوند. تصمیم نهایی باید با معاینه، تصویربرداری، سن، شغل و شدت علائم باشد.

نتیجه گیری

فتق دیسک ناحیه گردن از آسیب دیسک و تحریک عصب آغاز می‌شود و می‌تواند از درد خفیف تا گزگز، بی‌حسی، ضعف دست و اختلال خواب پیش برود. برای انتخاب بهترین راه، شدت علائم مهم‌ترین معیار است. موارد خفیف معمولاً با اصلاح سبک زندگی، درمان خانگی ایمن، فیزیوتراپی، ورزش و دارو بهتر می‌شوند؛ اما ضعف، بی‌حسی ماندگار یا اختلال راه رفتن نیازمند بررسی فوری، MRI و درمان تخصصی است.