بیماری عروق کرونر قلب (CAD) : علائم، علل، تشخیص و درمان

بیماری عروق کرونری یا CAD زمانی رخ می‌دهد که رگ‌های تغذیه‌کننده قلب به‌علت آترواسکلروز و تشکیل پلاک چربی تنگ یا مسدود شوند و خون‌رسانی به عضله قلب کاهش یابد. شایع‌ترین نشانه آن درد یا فشار قفسه سینه (آنژین) است که ممکن است با تنگی نفس و خستگی همراه شود. اگر درد قفسه سینه به تازگی رخ داده، شدید و طولانی باشد یا با تعریق سرد، تهوع، ضعف شدید، انتشار درد به دست، فک یا پشت و احساس غش همراه باشد، نشانه بیماری عروق کرونر قلب است. درمان این بیماری عموما شامل بهبود کیفیت زندگی و استفاده از دارو و در مواردی استنت یا بای‌پس می باشد.

بیماری عروق کرونر قلب چیست؟

رگ‌های کرونر قلب به‌تدریج به علت تجمع چربی‌ها خصوصاً کلسترول بد یا همان LDL تنگ یا گرفته می شوند. التهاب و رسوب مواد در دیواره عروق قلب موجب آترواسکلروز شده که این روند، کاهش خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به عضله قلب (ایسکمی) را به همراه دارد.

بیماری عروق کرونر مزمن و تدریجی است و وقتی رسوب چربی و مواد التهابی داخل دیواره رگ کرونری پاره شود و لخته تشکیل دهد، وضعیت می‌تواند به حالت حاد تبدیل شود. این وضعیت در پزشکی به سندروم حاد کرونری ACS (مثل آنژین ناپایدار یا سکته قلبی) معروف است.

به زبان ساده می توانیم بگوییم که:

●       بیماری عروق کرونر : تنگی تدریجی عروق قلب.

●       سندروم حاد کرونر : مشکل ناگهانی و پرخطر، غالباً به‌علت پارگی پلاک و لخته.

بیماری عروق کرونر چگونه بوجود می آید؟

گرفتگی عروق قلب در بیشتر افراد به صورت آهسته و پس از چندین سال رخ می دهد و نحوه آسیب زایی آن به این صورت می باشد:

1. آسیب تدریجی به دیواره رگ (به‌علت فشار خون بالا، سیگار، قند خون بالا و…)
2. نفوذ و تجمع LDL (کلسترول بد) و سلول‌های التهابی در دیواره رگ
3. تشکیل پلاک و تنگ شدن مجرای رگ (تنگی عروق کرونر)
4. پارگی پلاک و تشکیل لخته -> انسداد ناگهانی ->سکته قلبی

علائم بیماری عروق کرونر قلب

افرادی که با بیماری گرفتگی رگ کرونر دسته و پنجه نرم می کنند تا مدت‌ها علامت واضحی ندارند اما با پیشرفت تنگی، علائم زیر هویدا می‌شود:

۱) درد یا فشار قفسه سینه

احساس فشار در مرکز قفسه سینه که ممکن است به بازو (خصوصاً چپ)، گردن، فک یا پشت انتشار پیدا کند و اغلب با فعالیت، استرس یا هوای سرد شروع و با استراحت بهتر می‌شود از علائم اولیه بیماری عروق کرونر قلب می باشد.

۲) تنگی نفس

فرد بیمار هنگام بالا رفتن از پله یا پیاده‌روی نفس‌تنگی شدید دارد و به تازگی احساس خستگی زودرس یا کاهش انرژی نسبت به گذشته دارد. 

۳) تهوع، تعریق و سرگیجه

در برخی افراد به‌خصوص سالمندان، خانم‌ها و افراد مبتلا به دیابت علائم گرفتگی شریان قلبی ممکن است به شکل‌های غیرکلاسیک مانند تهوع یا احساس سنگینی معده، تعریق سرد، سرگیجه و تپش قلب یا بی‌قراری رخ دهد.

عوامل ایجاد بیماری عروق کرونر قلب

کشیدن سیگار، پر خوری و کم تحرکی از مهمترین مواردی هستند که به عنوان ریسک فاکتور های ایجاد کننده بیماری عروق کرونری می‌توانیم اشاره کنیم.

●       سیگار و قلیان

●       فشار خون بالا

●       چربی خون بالا (خصوصاً LDL بالا)

●       دیابت و قند خون بالا

●       اضافه وزن و چاقی

●       کم‌تحرکی

●       رژیم غذایی ناسالم (چربی ترانس، قند بالا، نمک زیاد)

●       استرس مزمن و خواب نامناسب

نحوه تشخیص بیماری عروق کرونر قلب

پزشک بر اساس علائم، سن، ریسک‌فاکتورها و معاینه تصمیم می‌گیرد چه تستی مناسب‌تر است. معمولاً نحوه تشخیص از روش‌های کمتر ‌تهاجمی شروع و در صورت نیاز به روش‌های دقیق‌تر می‌رسد.

سی‌تی آنژیو بهتر است یا آنژیوگرافی؟

سی‌تی آنژیو (CCTA) غیرتهاجمی‌تر، مناسب برای بسیاری از بررسی‌های اولیه می باشد اما آنژیوگرافی دقیق‌تر اما تهاجمی‌تر است. انتخاب بین این دو کاملاً به شرایط فردی، علائم، نتایج تست‌ها و نظر متخصص بستگی دارد.

درمان بیماری عروق کرونر قلب

درمان گرفتگی عروق معمولاً «شامل اصلاح سبک زندگی، درمان دارویی، استنت و آنژیوپلاستی یا جراحی بای‌پس می باشد و هدف آن کم کردن علائم (آنژین، تنگی نفس)، کاهش خطر سکته قلبی و کند کردن پیشرفت آترواسکلروز است.

۱) اصلاح سبک زندگی (پایه درمان)

●       ترک سیگار

●       فعالیت بدنی منظم و ایمن

●       تغذیه سالم

●       مدیریت وزن

●       کنترل استرس و خواب کافی

برای بیماری عروق کرونر قلب چی بخوریم؟

از مهمترین مواد غذایی که می توانید برای بهبود گرفتگی استفاده کنید؛ میوه، سبزیجات و ماهی های چرب است و در مقابل باید از شیرینی‌جات، چربی های غیر مفید و سوسیس و کالباس دوری کنید.

۲) درمان دارویی

درمان بیماری عروق کرونر قلب با دارو برای کنترل و بهبود بیماری که عموما به کاهش کلسترول و لخته شدن خون می‌انجامد ممکن است که از سوی پزشک مورد بررسی قرار گیرد. مهمترین داروهای درمان بیماری عروق کرونری قلب عبارتند از:

۳) استنت و آنژیوپلاستی (PCI)

استنت و آنژیوپلاستی (PCI) رگ‌های کرونری تنگ‌شده را وقتی علائم با دارو کنترل نشود یا بیمار در معرض خطر بالا باشد را باز می کند. پزشک از طریق شریان دست یا کشاله ران کاتتر را به رگ قلب هدایت می‌کند و با ماده حاجب محل تنگی را مشخص می‌سازد. سپس بالون در محل تنگی باد می‌شود تا پلاک فشرده و مسیر خون باز شود. معمولاً استنت هم گذاشته می‌شود تا رگ باز بماند و تنگی مجدد کاهش یابد.

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

۴) جراحی بای‌پس (CABG)

جراحی بای‌پس عروق کرونر (CABG) زمانی مطرح می‌شود که تنگی‌ها متعدد یا شدید باشند یا شرایط بیمار اجازه درمان‌های ساده‌تر را ندهد. در این عمل، جراح با استفاده از رگ سالم مثل شریان پستانی داخلی (IMA) یا ورید صافن پا و گاهی شریان رادیال، مسیر جدیدی برای عبور خون ایجاد می‌کند. یک سر گرافت به آئورت و سر دیگر به بخش سالم پایین‌دست گرفتگی وصل می‌شود تا خون‌رسانی قلب بهتر شود.

 روش‌های جدید درمان بیماری عروق کرونری

روش‌های جدید و نوآورانه برای درمان بیماری عروق کرونری را که به طور مداوم در حال توسعه هستند را می توانید در جدول زیر مشاهده کنید:

برنامه ۷ روزه درمان بیماری عروق کرونری

این برنامه، یک شروع ساده و عملی برای بهبود بیماری عروق کرونر قلب است؛ با ثبت علائم، کاهش عوامل خطر، اصلاح تغذیه، افزایش فعالیت، کنترل فشار خون، خواب بهتر و پیگیری درمان پزشکی همراه است.

✔      روز ۱: ثبت علائم و ریسک‌فاکتورها + تعیین وقت پزشک

✔      روز ۲: شروع ترک سیگار (اگر مصرف دارید) + حذف چربی ترانس

✔      روز ۳: ۲۰ دقیقه پیاده‌روی آرام (اگر منع پزشکی ندارید)

✔      روز ۴: کاهش نمک و نوشیدنی شیرین + افزایش سبزیجات

✔      روز ۵: چک فشار خون + ثبت نتایج

✔      روز ۶: خواب منظم (حداقل ۷ ساعت) + کاهش استرس (تنفس/مدیتیشن ساده)

✔      روز ۷: مرور برنامه و پیگیری دارو، آزمایش و تست‌های پیشنهادی پزشک

اشتباهات رایج در مواجهه با بیماری گرفتگی عروق

نادیده گرفتن علائم، خوددرمانی، قطع ناگهانی دارو و تصور درمان کامل با استنت، می‌تواند خطر عوارض قلبی را شدیداً افزایش دهد.

●       نادیده گرفتن درد قفسه سینه یا تنگی نفس جدید

●       خوددرمانی با داروهای قلبی بدون نسخه

●       قطع ناگهانی داروها به‌دلیل بهتر شدن علائم

●       فکر کردن به اینکه «استنت یعنی درمان کامل» و رها کردن سبک زندگی

نتیجه گیری

بیماری عروق کرونر قلب (CAD) به تنگی رگ‌های قلب به علت آترواسکلروز و پلاک‌های چربی اشاره دارد که باعث کاهش خون‌رسانی به عضله قلب می‌شود. علائم شامل درد قفسه سینه، تنگی نفس و خستگی است. درمان شامل تغییرات سبک زندگی، داروهای کاهنده چربی، استنت، آنژیوپلاستی و جراحی بای‌پس می‌باشد. کنترل عوامل خطر مانند فشار خون، دیابت و سیگار می‌تواند خطر بیماری را کاهش دهد.