تزریق اپیدورال | راهنمای درمان، مزایا و عوارض + مراحل انجام

تزریق اپیدورال روشی سرپایی برای کاهش دردهای ناشی از دیسک کمر، سیاتیک و تنگی کانال نخاعی است. در این روش داروی ضدالتهاب و بی‌حس‌کننده در فضای اپیدورال اطراف نخاع تزریق می‌شود تا التهاب عصب کاهش یافته و پیام‌های درد مهار شوند. این کار معمولاً کمتر از ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و با کمک تصویربرداری انجام می‌شود. انواع تزریق اپیدورال شامل اینترلامینار، ترانس‌فورامینال و کادال است که بسته به محل درگیری عصب انتخاب می‌شوند. این روش نسبتاً ایمن است و می‌تواند در بسیاری از موارد از جراحی جلوگیری کند.

تزریق اپیدورال چیست؟

این تزریق یک روش درمانی است که پزشک مقدار کمی داروی ضدالتهاب را در فضای باریک اطراف نخاع تزریق می‌کند تا درد کمر یا پا کمتر شود. این کار معمولاً کمتر از ده دقیقه طول می‌کشد و نیاز به بستری شدن در بیمارستان ندارد. این تزریق برای کسانی استفاده می‌شود که درد زیادی دارند و نمی‌توانند راحت راه بروند، کار کنند یا بخوابند. این روش به بدن کمک می‌کند التهاب آرام شود و عصب‌ها دوباره بهتر کار کنند.

فضای اپیدورال کجاست؟

نخاع در کانالی داخل ستون فقرات قرار دارد و چند لایه محافظ آن را احاطه کرده‌اند. یکی از این لایه‌ها دورا (Dura mater) نام دارد. فضای بین دیواره استخوانی کانال نخاع و این لایه دورا، فضای اپیدورال نامیده می‌شود. در این فضا این موارد وجود دارند:

·         ریشه‌های عصبی

·         عروق خونی

·         بافت چربی محافظ

هدف تزریق اپیدورال چیست؟

هدف از این تزریق عبارتند از:

·         کم کردن التهاب ریشه‌ی عصبی

·         توقف سیگنال‌های درد

·         کاهش ادم و ورم

·         بهبود حرکت.

تزریق اپیدورال چگونه عمل می‌کند؟

تزریق مستقیم کنار عصب ناراحت انجام می‌شود و باعث می‌شود التهاب کم شود، عصب آرام شود و درد کاهش پیدا کند. داروی بی‌حس‌کننده هم که همراهش تزریق می‌شود، کمک می‌کند درد سریع‌تر کنترل شود. به بیان ساده، تزریق اپیدورال محیط اطراف عصب را تمیز، آرام و بدون فشار می‌کند تا بتواند دوباره درست کار کند.

1.      مهار التهاب موضعی: استروئیدها با مسدود کردن مسیرهای مولکولی، تولید مواد دردزا را کاهش داده و باعث آرامش عصب و تسکین دردهای شدید موضعی می‌شوند.

2.      تعدیل پاسخ ایمنی: این تزریق با کاهش سلول‌های التهابی و افزایش سلول‌های ترمیمی، سیستم ایمنی را تعدیل و روند بازسازی عصب را تسهیل می‌کند.

3.      بی‌حسی عصبی موقت: بی‌حس‌کننده با قطع انتقال پیام درد، تسکین فوری می‌دهد؛ همزمان استروئیدها با اثرات بلندمدت خود، باعث کاهش پایدار و ریشه‌ای التهاب می‌شوند.

انواع تزریق اپیدورال

این تزریق بسته به محل ورود سوزن و مسیر رسیدن دارو به فضای اپیدورال به چند نوع اصلی تقسیم می‌شود. رایج‌ترین انواع آن شامل تزریق اینترلامینار، ترانس‌فورامینال و کادال هستند. هر کدام از این روش‌ها برای شرایط خاصی مانند دیسک کمر، سیاتیک یا تنگی کانال نخاعی استفاده می‌شوند و پزشک با توجه به محل درگیری عصب بهترین روش را انتخاب می‌کند. در جدول نگاهی جامع به انواع تزریق داخل فضای اپیدورال نخاع انداخته‌ایم.

تزریق اینترلامینار

در این روش سوزن از فضای بین دو مهره وارد کانال نخاعی می‌شود و دارو در فضای اپیدورال پخش می‌شود. به دلیل پخش نسبتاً گسترده دارو، این روش برای دردهای مرکزی یا دوطرفه ستون فقرات مناسب است. معمولاً در تنگی کانال نخاعی یا دردهای چندسطحی استفاده می‌شود. مهم‌ترین محدودیت آن احتمال سوراخ شدن لایه دورا و ایجاد سردرد پس از تزریق است.

تزریق ترانس‌فورامینال

در تزریق کودال، سوزن از پایین‌ترین بخش ستون فقرات و از طریق هایاتوس ساکرال وارد فضای اپیدورال می‌شود. دارو از پایین به سمت بالا پخش می‌شود و معمولاً به حجم بیشتری نیاز دارد. این روش برای دردهای چندسطحی، چسبندگی‌های اپیدورال یا بیماران با سابقه جراحی کمر مفید است، اما گاهی رسیدن دقیق دارو به محل هدف قابل پیش‌بینی نیست..

تزریق کادال

در این روش سوزن از مسیر خروج ریشه عصبی وارد شده و دارو دقیقاً کنار عصب درگیر تزریق می‌شود. به دلیل هدف‌گیری دقیق، این روش برای دردهای یک ریشه عصبی مانند سیاتیک یا فتق دیسک لترال بسیار مؤثر است. با این حال نیاز به دقت بالا دارد، زیرا احتمال تزریق داخل عروق خونی وجود دارد.

مراحل انجام تزریق اپیدورال

تزریق داخل فضای اپیدورال نخاع یک کار سرپایی و سریع است. معمولاً کمتر از ۱۰ الی ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و احتیاج به بیهوشی ندارد. بیمار روی تخت می‌نشیند یا به پهلو دراز می‌کشد. پزشک ناحیه کمر را تمیز و بی‌حس می‌کند. سپس با کمک دستگاه تصویربرداری (مثل دوربین ایکس‌ری) سوزن را به جای درست هدایت می‌کند. دارو به آرامی تزریق می‌شود و تمام. بعد از چند دقیقه فرد می‌تواند بلند شود و به خانه برود.

مراحل این تزریق عبارتند از:

1.      نشستن یا دراز کشیدن در حالت مناسب

2.      تمیز و ضدعفونی کردن کمر

3.      بی‌حسی پوست

4.      وارد شدن سوزن نازک

5.      تزریق دارو

6.      برگشت به فعالیت‌های سبک

اثر تزریق اپیدورال چقدر طول می‌کشد؟

اثر تزریق در افراد مختلف متفاوت است. برخی بیماران با یک تزریق بهبود قابل‌توجهی پیدا می‌کنند، در حالی که برخی ممکن است به ۲ تا ۳ تزریق در سال نیاز داشته باشند.معمولاً:

·         بی‌حسی اولیه: چند ساعت

·         اثر ضدالتهابی: چند روز تا چند هفته بعد شروع می‌شود

·         مدت تسکین درد: از چند هفته تا چند ماه

چه کسانی به تزریق اپیدورال نیاز دارند؟

تزریق دارو در فضای اپیدورال برای کسانی مناسب است که درد کمر یا پا دارند و این درد مدت زیادی ادامه پیدا کرده و زندگی روزانه بیمار را سخت کرده است. اگر فرد با دارو، استراحت، فیزیوتراپی یا ماساژ بهتر نشده باشد، معمولاً پزشک تزریق دارو را پیشنهاد می‌دهد. این روش مخصوص کسانی است که دردشان از عصب بوده و ربطی به عضلات ندارد.

افرادی که بیشتر به این درمان نیاز دارند:

1.      بیماران مبتلا به دیسک کمر یا دیسک گردن

2.      افراد مبتلا به سیاتیک

3.      بیماران با تنگی کانال نخاعی

4.      افرادی که درد شدید مانع حرکت و فیزیوتراپی آن‌ها شده است

5.      بیمارانی که می‌خواهند از جراحی اجتناب کنند یا هنوز به جراحی نیاز ندارند

بسیاری از بیماران بعد از تزریق می‌توانند دوباره راه بروند، بخوابند و فعالیت‌های روزمره‌شان را انجام دهند. اثر تزریق در بعضی افراد سریع و در بعضی‌ها طی چند روز ظاهر می‌شود. طبق تجربه‌ی بالینی، درصد زیادی از بیماران بین ۵۰ تا ۸۰ درصد کاهش درد را تجربه می‌کنند.

مزایای مهم:

·         کاهش چشمگیر درد

·         کم شدن التهاب و ورم عصب

·         کمک به راه رفتن و نشستن راحت

·         کمک به شروع فیزیوتراپی

·         جلوگیری از جراحی در بسیاری از موارد

عوارض تزریق اپیدورال

واقعیت این است که این تزریق معمولاً بسیار ایمن است. عوارض جدی بسیار نادرند و بیشتر مردم هیچ مشکلی بعد از تزریق ندارند. شایع‌ترین عارضه‌های خفیف، درد مختصر محل تزریق یا سنگینی پاها برای چند ساعت است. بسیاری از ترس‌هایی که مردم دارند مثل فلج شدن یا خطرات شدید واقعیت ندارند و تابه‌کنون دیده نشده است. این تزریق در دست پزشک متخصص، بسیار مطمئن و کنترل‌شده انجام می‌پذیرد.

عوارض خفیف و معمول:

·         درد خفیف محل تزریق

·         احساس سنگینی پاها برای چند ساعت

·         سرگیجه کوتاه‌مدت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

·         خواب‌آلودگی

·         افزایش موقتی قند خون در افراد دیابتی

·         سردرد (بسیار کم)

مقایسه اپیدورال با درمان‌های دیگر

تزریق دارو در فضای اپیدورال تنها راه برای درمان نیست و روش‌های دیگری برای درمان وجود دارد. یک روش فیزیوتراپی است که برای قوی کردن کمر عالی است اما اثرش دیر ظاهر می‌شود. راه دیگر استفاده از داروهای خوراکی سریع اثر است اما فقط درد را موقتی ساکت می‌کنند و مشکل اصلی را حل نمی‌کنند. جراحی هم برای موارد خیلی شدید ممکن است که تجویز شود که خطر بالایی دارد. اما تزریق دارو در فضای اپیدورال حد وسط است؛ یعنی از جراحی خیلی راحت‌تر و از فیزیوتراپی سریع‌تر اثر می‌کند و کمک می‌کند بیمار زودتر به زندگی عادی برگردد.

روش های دیگر بهبود کمردرد عبارتند از:

222

مراقبت‌های بعد از تزریق اپیدورال

بعد از تزریق، معمولاً فرد می‌تواند به خانه برود و استراحت کوتاهی داشته باشد. در بیشتر موارد، فعالیت‌های سبک مثل راه رفتن آرام یا کارهای معمولی اشکالی ندارد. بهتر است همان روز رانندگی انجام شود. نوشیدن آب کافی، دوری از بلند کردن وسیله سنگین و کار سنگین تا یک روز توصیه می‌شود. اگر کمی بی‌حسی یا سنگینی پا داشتید، طبیعی است و طی چند ساعت از بین می‌رود.

نکات مراقبتی بعد از تزریق عبارتند از:

·         استراحت سبک در روز اول

·         پرهیز از ورزش و کار سنگین ۲۴ ساعت

·         نوشیدن آب کافی

·         اگر دیابت دارید، قند خون را چک کنید

·         اگر درد شدید، تب یا بی‌حسی طولانی داشتید، با پزشک تماس بگیرید

داروهای مورد استفاده قبل و بعد از تزریق اپیدورال

قبل و بعد از تزریق، پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل بهتر درد و التهاب تجویز کند. این داروها معمولاً شامل ضدالتهاب‌های ساده مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن هستند که به کاهش ورم اطراف عصب کمک می‌کنند. همچنین، داروهایی مثل متوکاربامول برای شل کردن عضلات گرفته ممکن است که تجویز ‌شوند. گاهی هم مکمل‌هایی مثل ویتامین D یا منیزیم پیشنهاد می‌شود. این داروها به روند بهبودی سرعت می‌دهند و اثر تزریق را قوی‌تر و ماندگارتر می‌کنند.

داروهای رایج:

·         ضدالتهاب‌ها: ادویل، الیو و سلبرکس (برای کاهش التهاب و ورم)

·         شل‌کننده‌های عضلانی: راباکسین و سیرالود (برای رفع اسپاسم و گرفتگی عضلات کمر)

·         ویتامین‌ها: ویتامین D و منیزیم (برای بهبود سلامت اعصاب، عضلات و استخوان‌ها)

تازه‌ترین یافته‌های علمی درباره تزریق اپیدورال

دانشمندان به تازگی یافته‌های جالبی درباره درد کمر کشف کرده‌اند. آن‌ها متوجه شدند که وقتی عصب ملتهب می‌شود، خودش مواد دردناکی تولید می‌کند که درد را بدتر می‌کند؛ تزریق دقیقاً جلوی این چرخه را می‌گیرد. همچنین، تحقیقات جدید نشان داده که سلامت باکتری‌های روده ما روی شدت درد کمر تأثیر دارد! این یعنی با تغذیه خوب، تزریق اپیدورال هم بهتر اثر می‌کند. استفاده از دستگاه‌های تصویربرداری جدید هم باعث شده دقت تزریق به ۱۰۰ درصد برسد.

ایمنی و کاهش ریسک در تزریق اپیدورال

تزریق دارو در فضای اپیدورال در صورت رعایت اصول ایمنی، یک روش کم‌خطر و ایمن است. مهم‌ترین عامل، انتخاب درست بیمار و انجام تزریق توسط پزشک باتجربه و با هدایت تصویربرداری (فلوروسکوپی یا سونوگرافی) است. این کار احتمال ورود اشتباه سوزن، تزریق داخل رگ و عوارض نادر را به حداقل می‌رساند. قبل از تزریق، وضعیت انعقادی، عفونت‌ها، داروهای مصرفی، سابقه جراحی و حساسیت‌ها بررسی می‌شود. استفاده از دوز مناسب دارو، تکنیک استریل دقیق و پایش علائم پس از تزریق نیز به ایمن‌سازی کامل فرایند کمک می‌کند.

علت دردهای ستون فقرات

کمردرد و گردن‌درد فقط یک مشکل مکانیکی ساده نیستند. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این دردها حاصل ترکیبی از فرسایش دیسک و پیری سلولی، التهاب عصبی، فشار بر ریشه‌های عصبی، اختلالات سیستم ایمنی، التهاب مفاصل فاست و مشکلات فاشیا هستند. همچنین عوامل ژنتیکی و حتی عدم تعادل میکروبیوتای روده می‌توانند حساسیت سیستم درد را افزایش دهند. به همین دلیل شدت درد همیشه با یافته‌های MRI هماهنگ نیست و برخی افراد با آسیب کم درد شدید یا برعکس تجربه می‌کنند. مهمترین علل دردهای ستون فقرات عبارتند از:

1.      فشار بر روی دیسک: فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی با فشار مستقیم روی عصب، درد تیرکشنده و ضعف اندام‌ها ایجاد می‌کند.

2.      التهاب اعصاب: مواد التهابی آزادشده از دیسک، حتی بدون فشار زیاد، عصب را تحریک‌پذیر و دردناک کرده و درد ایجاد می‌کنند.

3.      فشار روی ریشه عصبی: فعال شدن سلول‌های عصبی نخاع در التهاب طولانی، پیام درد را تقویت و درد مزمن را حتی پس از درمان ایجاد می‌کند.

نتیجه‌گیری

در مجموع، تزریق اپیدورال یکی از روش‌های مؤثر و کم‌تهاجمی برای کاهش دردهای ناشی از دیسک کمر، سیاتیک و تنگی کانال نخاعی است. در این روش داروی ضدالتهاب مستقیماً کنار عصب ملتهب تزریق می‌شود و می‌تواند التهاب، فشار و سیگنال‌های درد را کاهش دهد. این درمان سریع، سرپایی و نسبتاً ایمن است و به بسیاری از بیماران کمک می‌کند دوباره راحت‌تر حرکت کنند و زندگی روزمره خود را ادامه دهند.