بیماری ریفلاکس معده به مری زمانی رخ میدهد که اسید معده به مری برگشته و باعث سوزش، التهاب و درد میشود. علائم شامل سوزش سر دل (که در 70% بیماران مشاهده میشود)، برگشت اسید، سرفه مزمن و درد قفسه سینه است. ازوفاژیت، التهاب مری، معمولاً در نتیجه تماس مداوم با اسید معده ایجاد میشود و علائم آن شامل درد هنگام بلع و کاهش وزن (در 10 الی 15% بیماران) است. علل شامل ضعف عضله اسفنکتر تحتانی مری، فتق هیاتال، چاقی و استرس هستند. درمان شامل تغییرات رژیم غذایی، داروهای ضد اسید و در موارد شدید جراحی است. پیشگیری شامل کنترل وزن، رژیم غذایی مناسب و کاهش استرس میباشد.
ریفلاکس معده به مری چیست؟
بازگشت اسید معده زمانی اتفاق میافتد که عضلهای به نام اسفنکتر تحتانی مری (LES) که در بین مری و معده قرار دارد، ضعیف شود یا بهدرستی بسته نشود. این عضله مانند یک درب یکطرفه عمل میکند تا مانع از برگشت محتویات معده به مری شود. وقتی عملکرد این عضله مختل میشود، اسید معده به مری باز میگردد و سوزش و التهاب در مری ایجاد میشود.
اگر این شرایط بیش از دو بار در هفته رخ دهد یا علائم به التهاب منجر شود، به آن بیماری ترشح اسید معده به مری (GERD) گفته میشود.
ازوفاژیت به التهاب بافت داخلی مری گفته میشود که در بیشتر مواقع به دلیل تماس مداوم مری با اسید معده به وجود میآید. با این حال، گاهی عوامل دیگری مانند عفونتها، داروها یا آلرژیها نیز در ایجاد آن نقش دارند. در بیماران مبتلا به GERD، ازوفاژیت معمولاً ناشی از تماس مزمن مری با اسید و صفرا است.
علائم ازوفاژیت و درمان آن
علائم آن شامل درد هنگام بلع، سوزش و احساس گیر کردن غذا در گلو، تهوع، کاهش وزن و در برخی موارد خونریزی است. درمان ازوفاژیت معمولاً شامل داروهای ضد التهاب، مهارکنندههای اسید و در موارد شدیدتر، جراحی است.
علائم و درمان رفلاکس معده به مری و ازوفاژیت
علائم بازگشت اسید معده به مری شامل سوزش سر دل (احساس سوزش در پشت جناغ سینه)، برگشت اسید به دهان، احساس گیر کردن غذا در گلو، سرفه خشک مزمن، درد قفسه سینه که ممکن است با درد قلبی اشتباه گرفته شود و تهوع است. در ازوفاژیت، علائم شامل درد هنگام بلع، دشواری در بلع، احساس سوزش یا زخم در مسیر مری، تهوع و کاهش وزن غیرقابل توجیه است. این علائم معمولاً به علت تماس مکرر مری با اسید معده یا صفرا بروز میکنند.
111
| علائم | نوع | علل | تشخیص | درمان |
| سوزش سر دل | رفلاکس حاد | پرخوری، استرس، الکل | آندوسکوپی، علائم | آنتیاسید، سبکزندگی |
| سوزش مزمن | رفلاکس مزمن | ضعف LES، چاقی | آندوسکوپی، pH | PPI، رژیم، جراحی |
| درد بلع | رفلاکس ازوفاژیتی | اسید، دارو، عفونت | آندوسکوپی، pH | ضدالتهاب، ضدقارچ |
| بدون علائم | رفلاکس خاموش | LES، غذای سنگین | آندوسکوپی، pH | پرهیز، نظارت |
| بلع دردناک | بارت مری | عدم درمان | آندوسکوپی، نمونهبرداری | PPI، جراحی، نظارت |
سوزش سر دل شدید:
ریفلاکس حاد
علل
این
نوع بازگشت اسید معده بهدلیل پرخوری، استرس موقتی، مصرف الکل یا نوشیدنیهای
گازدار و مواد تحریککنندهای مانند غذاهای چرب، تند و ترش رخ میدهد.
تشخیص
تشخیص
این نوع بازگشت اسید معده معمولاً با بررسی علائم بالینی و در صورت نیاز آندوسکوپی
برای بررسی التهاب مری انجام میشود.
درمان
درمانهای
اصلی شامل استفاده از آنتیاسیدها، تغییرات سبک زندگی از جمله پرهیز از غذاهای
محرک و استراحت کافی میباشد.
سوزش مزمن و بازگشت
اسید: ریفلاکس مزمن
بازگشت
اسید معده مزمن به مدت طولانی ادامه مییابد و میتواند به ازوفاژیت و دیگر عوارض
جدی منجر شود. این نوع ریفلاکس باید تحت نظر پزشک قرار گیرد و نیاز به درمان
طولانیمدت دارد. علائم شامل سوزش سر دل مزمن، برگشت مکرر اسید به دهان، احساس
سوزش در گلو، اختلالات بلع یا دیسفاژی، سرفه مزمن یا گرفتگی صدا و درد قفسه سینه می
باشند.
علل
ضعف
دائمی عضله LES (اسفنکتر تحتانی مری)، چاقی، مصرف سیگار و
الکل، فتق هیاتال و عدم پیروی از رژیم غذایی سالم از مهمترین علل این نوع بازگشت
اسید معده هستند.
تشخیص
آندوسکوپی
برای بررسی التهاب یا زخم در مری، اندازهگیری میزان اسید برگشتی به مری و
مانومتری برای ارزیابی عملکرد اسفنکتر تحتانی مری از روشهای اصلی تشخیص است.
درمان
درمان
شامل داروهای PPI (مهارکنندههای پمپ پروتون) برای کاهش اسید
معده، تغییرات رژیم غذایی و سبک زندگی و درمانهای جراحی مانند فوندوپلیکاسیون در
موارد شدید است.
درد هنگام بلع: ریفلاکس همراه با ازوفاژیت
این
نوع رفلاکس به علت تماس مکرر مری با اسید معده به التهاب شدید مری (ازوفاژیت) میانجامد.
این بیماری نیاز به درمان فوری و دقیق دارد. علائم شامل درد شدید هنگام بلع
(اودینوفاژی)، دشواری در بلع (دیسفاژی)، احساس سوزش یا زخم در مسیر مری، تهوع،
استفراغ و گاهی خونریزی از مری می باشند.
علل
تماس
طولانیمدت مری با اسید معده، داروهای خاص مانند آنتیبیوتیکها و قرصهای آهن،
عفونتهای قارچی یا ویروسی، بلع مواد تحریککننده و آسیب شیمیایی به مری از علل
مهم این نوع رفلاکس هستند.
تشخیص
آندوسکوپی
برای بررسی میزان آسیبهای داخلی و زخمها و آزمایشهای pH متری برای اندازهگیری برگشت اسید از روشهای اصلی تشخیص است.
درمان
درمان
شامل داروهای ضد التهاب و ضد قارچ، داروهای مهارکننده اسید و آنتیبیوتیکها،
تغییرات رژیمی و سبک زندگی و جراحی در موارد شدید است.
ریفلاکس بدون علائم
در
این نوع ریفلاکس، افراد ممکن است هیچ علامت آشکاری نداشته باشند، اما اسید معده به
مری برگشته و آسیبهای داخلی ایجاد میشود. این نوع از ترشح اسید معده به مری اغلب
بدون درد است و میتواند به تغییرات سلولی یا پیشسرطانی مانند بیماری بارت مری
منجر شود.
علل
ضعف
موقتی یا دائمی عضله LES،
مصرف غذاهای سنگین در شب، اختلالات عملکردی در عضلات مری و افزایش وزن بدون علائم
آشکار از علل این نوع ریفلاکس هستند.
تشخیص
آندوسکوپی
برای مشاهده آسیبهای احتمالی در مری و تستهای pH متری برای اندازهگیری میزان اسید برگشتی به مری از روشهای اصلی
تشخیص هستند.
درمان
درمان
شامل تغییرات سبک زندگی از جمله رژیم غذایی، کاهش وزن، مصرف داروهای مهارکننده
اسید (PPI) و نظارت منظم برای جلوگیری از بروز آسیبهای
جدی است.
تغییرات پیشسرطانی:
ریفلاکس مرتبط با بیماری بارت مری
در
این حالت، آسیبهای ناشی از ترشح اسید معده به مری مزمن میتواند منجر به تغییرات
پیشسرطانی در مری شود. این بیماری نیاز به نظارت دقیق پزشکی دارد.علائم ریفلاکس
مرتبط با بیماری بارت مری عبارتند از تغییرات در بافت مری، حساسیت و درد در قفسه
سینه، بلع دردناک، مشکلات گوارشی و کاهش وزن غیرقابل توجیه.
علل
ریفلاکس
مزمن و طولانیمدت، عدم درمان و نظارت دورهای از علل اصلی این نوع ریفلاکس هستند.
تشخیص
آندوسکوپی
برای بررسی تغییرات سلولی در مری و نمونهبرداری از بافت مری برای تشخیص سرطان از
روشهای تشخیصی این نوع است.
درمان
درمانهای دارویی برای کاهش اسید
معده، جراحی در موارد پیشرفته برای جلوگیری از بروز سرطان مری و نظارت و پیگیری
منظم وضعیت مری از درمانهای اصلی هستند.
عوارض احتمالی
ریفلاکس وازوفاژیت
در
صورت عدم درمان، این بیماریها میتوانند به عوارض جدی زیر منجر شوند:
● زخم
مری (Esophageal Ulcer)
● تنگی
مری و دشواری در بلع
● خونریزی
داخلی
● بیماری
بارت مری (تغییرات پیشسرطانی)
● افزایش
خطر سرطان مری.
درمان ریفلاکس معده به مری بدون دارو
برای درمان ریفلاکس معده به مری بدون استفاده از دارو، تغییرات در
سبک زندگی بسیار مؤثر هستند. این تغییرات شامل رعایت یک رژیم غذایی سالم، پرهیز از
غذاهای چرب و تند، کاهش وزن و پرهیز از خوردن غذاهای سنگین قبل از خواب میباشند.
همچنین، خوابیدن به پهلوی چپ و بالا بردن تخت میتواند به کاهش بازگشت اسید کمک
کند. ورزش منظم و کاهش استرس نیز میتواند علائم را کاهش دهد
رژیم غذایی مناسب برای بیماران مبتلا به ریفلاکس
غذاهای
مفید برای بیماران عبارتند از:
● سیب،
موز، هندوانه، خیار
● برنج،
سیبزمینی آبپز، نان سبوسدار
● گوشت
سفید بدون چربی، ماهی بخارپز
● ماست
کمچرب
● سبزیجات
پخته مانند کدو، هویج و لوبیا سبز
غذاهای
مضر که بیماران نباید مصرف کنند عبارتند از:
● غذاهای
سرخکردنی و پرچرب
● فلفل،
ادویه، سیر، پیاز خام
● شکلات،
قهوه، چای پررنگ
● نوشابه
و آبمیوههای صنعتی اسیدی
● گوجهفرنگی،
مرکبات ترش
● الکل
و سیگار
روشهای تشخیص جدید برای رفلاکس معده به مری وازوفاژیت
دو
روش جدید تشخیص ریفلاکس معده به مری و ازوفاژیت که به دقت و اثربخشی تشخیص کمک
کرده و گزینههای درمانی بهتری فراهم میآورند را به وجود آمده است. این دو روش
عبارتند از:
·
مانومتری: اندازهگیری فشار عضلات مری برای ارزیابی عملکرد
اسفنکتر تحتانی مری (LES).
·
بالونهای انبساطی: برای ارزیابی عملکرد عضلات مری و تشخیص مشکلات
حرکتی.
داروهای جدید برای درمان ریفلاکس معده به مری و
ازوفاژیت
داروهای جدیدی که در درمان ریفلاکس معده به مری و ازوفاژیت معرفی شدهاند، را می توانید در جدول زیر مشاهده کنید.
222
| مهارکنندههای پمپ پروتون (PPI) | این داروها اثر طولانی دارند و عوارض جانبی کمتری ایجاد میکنند |
| آنتاگونیستهای گیرنده H2 | این داروها برای کاهش تولید اسید معده استفاده میشوند |
| مهارکنندههای اسیدهای صفراوی | کمک به کنترل برگشت صفرا و کاهش آسیب به مری |
| پروبیوتیکها | برای تقویت فلور میکروبی روده و کاهش علائم گوارشی |
| کورتیکواستروئیدها و آنتیبیوتیکها | در درمان ازوفاژیت شدید برای کاهش التهاب و عفونتهای باکتریایی |
پیشگیری از برگشت
اسید به مری
برای
آنکه این بیماری شما را مورد آزار قرار ندهد لازم است که موارد زیر را رعایت
بفرمایید:
● حفظ
وزن ایدهآل
● پرهیز
از خوردن دیرهنگام شب
● کنترل
استرس
● خوابیدن
به پهلوی چپ برای کاهش بازگشت اسید
● استفاده از بالش بلند یا بالا بردن تخت
نتیجه گیری
رفلاکس معده به مری و ازوفاژیت بیماریهایی هستند که میتوانند باعث درد، سوزش و مشکلات گوارشی شوند. علائم این بیماریها شامل سوزش سر دل، درد هنگام بلع و سرفه مزمن هستند. تشخیص بهکمک روشهای پیشرفته مانند آندوسکوپی و مانومتری صورت میگیرد. درمان شامل تغییرات رژیم غذایی، داروهای PPI و آنتاگونیستهای H2 و در موارد شدیدتر جراحی هستند. پیشگیری با کنترل وزن، رژیم غذایی مناسب و کاهش استرس امکانپذیر است.
