کیفوزیس شوئرمن | علائم، علل و تشخیص + درمان

کیفوزیس شوئرمن نوعی قوز ساختاری ستون فقرات است که بیشتر در دوران نوجوانی ایجاد می‌شود و با قوز وضعیتی فرق دارد؛ زیرا در آن چند مهره به‌صورت گوه‌ای رشد می‌کنند و قوس پشت با صاف ایستادن اصلاح نمی‌شود. این بیماری می‌تواند از نوع خفیف تا شدید متفاوت باشد. در نوع خفیف، علائمی مانند گردی شانه، درد بین دو کتف و خستگی پشت دیده می‌شود و درمان معمولاً شامل فیزیوتراپی، تمرین، اصلاح سبک زندگی و گاهی بریس است. در نوع شدید، درد مزمن، گزگز، ضعف پا، اختلال خواب و محدودیت روزانه ایجاد می‌شود و ممکن است دارو، بریس یا جراحی لازم باشد. درمان به موقع می‌تواند به خوبی موجب این اختلال ساختاری در ستون فقرات شود.

کیفوزیس شوئرمن چیست؟

این کیفوزیس یا گوژپشتی شوئرمن (Scheuermann’s disease) نوعی قوز ساختاری ستون فقرات است که بیشتر در دوران نوجوانی دیده می‌شود. در این بیماری، چند مهره پشت به‌جای رشد یکنواخت، در قسمت جلویی کوتاه‌تر می‌شوند و حالت گوه‌ای پیدا می‌کنند. به همین دلیل، قوس پشت با صاف ایستادن کاملاً اصلاح نمی‌شود. تفاوت مهم آن با قوز معمولی این است که فقط از بد نشستن ایجاد نمی‌شود و تشخیص زودهنگام می‌تواند از پیشرفت قوز پشت نوجوانان جلوگیری کند.

تفاوت کیفوزیس شوئرمن با قوز وضعیتی

در قوز معمولی، مشکل بیشتر به وضعیت نشستن، ضعف عضلات و عادت‌های حرکتی مربوط است؛ اما در بیماری شوئرمن، شکل مهره‌ها تغییر می‌کند. همین تفاوت باعث می‌شود ظاهر پشت در بعضی افراد حتی با تلاش برای صاف ایستادن باقی بماند. برای تشخیص بهتر، باید به چند تفاوت کلیدی توجه کرد:

·         قوز معمولی معمولاً انعطاف‌پذیر است و با صاف ایستادن بهتر می‌شود.

·         قوز شوئرمن معمولاً سفت‌تر است و کامل اصلاح نمی‌شود.

·         در شوئرمن، مهره‌ها ممکن است حالت گوه‌ای پیدا کنند.

·         درد و خستگی پشت در شوئرمن می‌تواند ماندگارتر باشد.

انواع شدت کیفوزیس شوئرمن

شدت این قوز ساختاری می‌تواند از یک تغییر خفیف در ظاهر پشت تا درد و محدودیت جدی در زندگی روزمره متفاوت باشد. به همین دلیل، شناخت تفاوت بین نوع خفیف و شدید اهمیت زیادی دارد. جدول زیر به‌صورت خلاصه نشان می‌دهد که هر شدت چه علائمی دارد، علت‌های مهم آن چیست، چگونه تشخیص داده می‌شود و معمولاً چه درمان‌هایی برای آن در نظر گرفته می‌شود..

کیفوزیس شوئرمن خفیف

در درجات خفیف تا متوسط، بیمار معمولاً هنوز می‌تواند کارهای روزمره، مدرسه، دانشگاه یا شغل خود را انجام دهد؛ اما بدن زودتر خسته می‌شود و درد بعد از نشستن یا ایستادن طولانی بیشتر حس می‌شود. در این مرحله، تغییر شکل ستون فقرات معمولاً قابل کنترل‌تر است، به‌خصوص اگر فرد هنوز در سن رشد باشد. اهمیت این بخش در آن است که تشخیص به‌موقع می‌تواند از ورود بیماری به مرحله شدیدتر جلوگیری کند.

علائم کیفوزیس شوئرمن خفیف

در این سطح، نشانه‌ها معمولاً آرام و تدریجی ظاهر می‌شوند و ممکن است ابتدا جدی گرفته نشوند. بیمار بیشتر از خستگی، درد خفیف یا تغییر ظاهر بدن شکایت دارد، نه ناتوانی کامل. مهم‌ترین نشانه‌ها در این مرحله این موارد هستند:

·         گرد شدن آرام شانه‌ها و برجسته شدن پشت

·         درد خفیف تا متوسط بین دو کتف

·         خستگی عضلات پشت

علت کیفوزیس شوئرمن خفیف

در این مرحله، مشکل معمولاً از رشد نامتقارن مهره‌ها شروع می‌شود. بخش جلویی بعضی مهره‌ها کمی کمتر از بخش پشتی رشد می‌کند و ستون فقرات به‌آرامی به جلو خم می‌شود. چند عامل اختصاصی می‌توانند این روند را در سن رشد پررنگ‌تر کنند:

·         ضعف نسبی صفحه انتهایی غضروفی مهره

·         فشار مکانیکی ناشی از نشستن طولانی یا کوله‌پشتی سنگین

·         زمینه خانوادگی یا کیفیت متفاوت کلاژن

تشخیص کیفوزیس شوئرمن خفیف

در این مرحله، هدف تشخیص این است که قوز ساختاری از قوز معمولی و قابل اصلاح جدا شود. پزشک علاوه بر ظاهر پشت، انعطاف ستون فقرات، محل درد و سن رشد را بررسی می‌کند. ابزارهای اصلی تشخیص معمولاً شامل این موارد هستند:

·         معاینه در حالت ایستاده و تست خم شدن به جلو

·         بررسی اینکه قوس با صاف ایستادن کامل اصلاح می‌شود یا نه

·         عکس رادیولوژی ایستاده برای بررسی مهره‌های گوه‌ای و زاویه قوس

·         ارزیابی کوتاهی عضلات همسترینگ، ضعف عضلات پشت و درد مکانیکی

درمان کیفوزیس شوئرمن خفیف

درمان در این مرحله بیشتر محافظه‌کارانه است؛ یعنی هدف، کاهش درد، جلوگیری از پیشرفت و کمک به عملکرد بهتر بدن است. اگر بیمار هنوز در حال رشد باشد، پزشک ممکن است درمان را جدی‌تر پیگیری کند. روش‌های اصلی شامل موارد زیر هستند:

·         فیزیوتراپی برای تقویت عضلات پشت، عضلات مرکزی و اصلاح الگوی نشستن

·         تمرینات کششی برای عضلات سینه و پشت ران، در صورت کوتاهی عضلات

·         اصلاح سبک زندگی، کاهش نشستن طولانی و تنظیم میز، صندلی و کوله‌پشتی

·         بریس در نوجوانان در حال رشد، زمانی که قوس متوسط یا رو به پیشرفت باشد

کیفوزیس شوئرمن شدید

در نوع شدید، مشکل دیگر فقط ظاهر پشت نیست؛ درد، خستگی، محدودیت حرکت و فشار روانی می‌تواند زندگی بیمار را واقعاً مختل کند. فرد ممکن است نتواند طولانی بنشیند، راحت ورزش کند یا بدون درد کارهای روزانه را انجام دهد. در این مرحله، تصمیم‌گیری تخصصی‌تر است، چون درمان‌های ساده کافی نیستند. هدف درمان، فقط صاف‌تر کردن ستون فقرات نیست؛ بلکه بازگرداندن عملکرد، کاهش درد و جلوگیری از عوارض است.

علائم کیفوزیس شوئرمن شدید

در موارد پیشرفته، درد معمولاً مداوم‌تر و آزاردهنده‌تر است و فقط با استراحت از بین نمی‌رود. بیمار ممکن است محدودیت در زندگی روزمره خود داشته باشد؛ مثلاً نتواند طولانی درس بخواند، کار کند یا ورزش کند. نشانه‌های مهم‌تر این مرحله عبارت‌اند از:

·         درد مزمن پشت، گردن یا کمر

·         خستگی شدید عضلات و کاهش توان ایستادن

·         محدودیت ورزشی و اختلال خواب

·         گزگز، بی‌حسی، ضعف پا یا اختلال راه رفتن

علت کیفوزیس شوئرمن شدید

در شدت بالا، تغییر فقط در یک بخش کوچک نیست؛ مهره، دیسک، صفحه انتهایی، عضلات و تعادل کلی بدن با هم درگیر می‌شوند. فشار مداوم روی قسمت جلویی مهره‌ها می‌تواند چرخه بدشکلی را تقویت کند. عوامل اختصاصی این مرحله شامل موارد زیر هستند:

·         گوه‌ای شدن بیشتر مهره‌ها

·         کاهش ارتفاع دیسک

·         نامنظمی صفحه انتهایی مهره

تشخیص کیفوزیس شوئرمن شدید

در این مرحله، فقط اندازه‌گیری قوس کافی نیست؛ پزشک باید اثر بیماری بر عملکرد، اعصاب، تنفس و کیفیت زندگی را هم بررسی کند. تصویربرداری دقیق‌تر برای تصمیم درمانی اهمیت بیشتری دارد. ارزیابی معمولاً شامل این موارد است:

·         اندازه‌گیری زاویه قوس و بررسی شدت مهره‌های گوه‌ای

·         تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)

درمان کیفوزیس شوئرمن شدید

در این مرحله، درمان کاملاً شخصی‌سازی شده است. اگر درد و محدودیت شدید نباشد، هنوز ممکن است فیزیوتراپی و کنترل درد کمک کند؛ اما در موارد مقاوم، جراحی مطرح است. گزینه‌های اصلی درمانی شامل موارد زیر هستند:

·         فیزیوتراپی تخصصی

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

دکتر مهسا تاجیکدکتر مهسا تاجیک

4/3(203)

---

تهران، خیابان دماوند خیابان افشاری ایستگاه dsadsadsadsa

دریافت نوبت

·         داروهای ضدالتهاب یا مسکن (ایبوپروفن، ناپروکسن یا دیکلوفناک)

·         بریس

·         جراحی اصلاحی در قوس شدید

مقایسه کیفوزیس شوئرمن با بیماری‌های مشابه

این قوز ساختاری با قوز معمولی تفاوت دارد و باید از قوز وضعیتی، اسکولیوز، اسپوندیلوآرتریت، فتق دیسک، شکستگی فشاری و کیفوز مادرزادی جدا شود. در این بیماری، قوس پشت معمولاً سفت است و مهره‌ها ممکن است گوه‌ای شوند. قوز وضعیتی با صاف ایستادن بهتر می‌شود، اسکولیوز انحراف جانبی دارد، بیماری‌های التهابی خشکی صبحگاهی می‌دهند، فتق دیسک درد تیرکشنده ایجاد می‌کند و شکستگی فشاری ناگهانی‌تر است. برای اینکه تفاوت‌ها دیده شوند، جدول زیر خلاصه بیماری‌هایی را نشان می‌دهد که ممکن است با بیماری شوئرمن اشتباه شوند:

درمان خانگی کیفوزیس شوئرمن

درمان خانگی در این گوژپشتی چون، شکل مهره‌ها و قوس ستون فقرات ساختاری است تاثیر چندانی ندارد. اما مراقبت‌های روزانه می‌توانند درد، خستگی عضلات و فشار روی پشت را کمتر کنند. این کارها مخصوصاً در نوع خفیف تا متوسط مفیدند و باید همراه با تشخیص درست، فیزیوتراپی و پیگیری پزشکی انجام شوند. چند اقدام ساده اما مهم عبارت‌اند از:

·         کاهش نشستن طولانی و استراحت کوتاه هر سی تا چهل دقیقه

·         تنظیم ارتفاع میز، صندلی، مانیتور و موبایل برای کاهش خم شدن

·         سبک کردن کوله‌پشتی و استفاده از هر دو بند آن

·         پرهیز از ماساژ خشن، جااندازی خودسرانه و تمرین سنگین

تمرین های کیفوزیس شوئرمن

تمرین‌ها باید با هدف کاهش درد، تقویت عضلات نگهدارنده ستون فقرات و بهبود کنترل بدن انجام شوند. هدف اصلی این حرکات، کمک به عملکرد بهتر است؛ نه اینکه همیشه مهره گوه‌ای را کاملاً اصلاح کنند. بهتر است برنامه تمرینی توسط فیزیوتراپیست تنظیم شود. تمرین‌های رایج و مفید شامل این موارد هستند:

·         تقویت عضلات پشت، مخصوصاً عضلات بازکننده ستون فقرات

·         تمرین عضلات مرکزی شکم و کمر برای حمایت بهتر بدن

·         کشش عضلات سینه و پشت ران برای کاهش کشش‌های جبرانی

·         تمرین تنفس قفسه سینه و اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن

درمان‌های جدید کیفوزیس شوئرمن

درمان‌های جدید این گوژپشتی بیشتر به سمت شخصی‌سازی درمان، بریس‌های بهتر، تمرین‌های اختصاصی‌تر و جراحی‌های کم‌تهاجمی‌تر حرکت کرده‌اند. هنوز دارو، آمپول، سلول‌درمانی یا درمان خانگی قطعی برای صاف کردن مهره‌های گوه‌ای وجود ندارد. بنابراین باید بین درمان علمی و تبلیغات اغراق‌آمیز تفاوت گذاشت. روش‌های جدید یا در حال پیشرفت که بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند شامل این موارد هستند:

·         تمرین‌های ساختارمند مانند روش شروث

·         جراحی‌های خلفی نوین با پیچ‌های پدیکولار

·         روش‌های تترینگ ستون فقرات

نتیجه گیری

اگر قوز پشت با صاف ایستادن اصلاح نمی‌شود، درد بین دو کتف دارید یا به‌مرور بیشتر می‌شود، نباید آن را فقط به بد نشستن نسبت دهید. مسیر درست، عکس‌برداری و تشخیص زودهنگام است. در موارد خفیف، فیزیوتراپی، تمرین و اصلاح سبک زندگی کمک می‌کند؛ اما در شدت‌های بالاتر، بریس یا جراحی باید مورد بررسی قرار گیرد.